NIEKONSTYTUCYJNE PRZEPISY W USTAWIE O RADACH PRACOWNIKÓW PRZESTANĄ OBOWIĄZYWAĆ OD 9 LIPCA 2009 R.- Senat ma projekt na nowe regulacje!
W wyroku z 1 lipca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził m.in., że wybieranie rady pracowników przez związki zawodowe jest działaniem niezgodnym z Konstytucją RP. Nakazał przepisy zmienić i odroczył uchylenie obowiązujących regulacji do 9 lipca 2009 r. Do tego czasu powinna powstać nowelizacja ustawy, która zmieniałaby zakwestionowane przez TK przepisy. Czy w związku z tym rady pracowników będą wybierane jedynie w tzw. trybie pracowniczym? Sprawdź sam - Senat ma już swoją propozycję zmian! 1. 3 tryby powoływania rady
Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (tzw. ustawa o radach pracowników) istnieją 3 sposoby wyłaniania rady pracowników w zakładzie pracy:
- związkowy - jeżeli w zakładzie działa tylko jedna reprezentatywna organizacja związkowa, radę pracowników wybiera jej zarząd i powiadamia o tym pracodawcę; w sytuacji, gdy działa więcej niż jedna organizacja związkowa - muszą one wspólnie wybrać radę i powiadomić o tym pracodawcę. W razie wyboru rady w ten sposób do ich kompetencji należy określenie zasady powoływania i funkcjonowania rady;
- mieszany - w razie, gdy organizacje związkowe w ciągu 30 dni od daty rozpoczęcia negocjacji, nie zawrą porozumienia w sprawie wspólnego wyboru członków rady, wybierają ich pracownicy. Nie mniej jednak głosować mogą oni jedynie na kandydatów zgłoszonych przez reprezentatywne organizacje związkowe;
- pracowniczy - gdy u pracodawcy nie działa żadna organizacja związkowa radę wybierają sami pracownicy.
Jednak w sytuacji, gdy rada powstała w trybie „pracowniczym", a następnie pracodawca został by na piśmie powiadomiony o „objęciu" go działaniem reprezentatywnej organizacji związkowej, dotychczasowa rada ulegała rozwiązaniu, a mandat jej członków wygasał po 6 miesiącach od powiadomienia pracodawcy.
2. Wątpliwości Trybunału Konstytucyjnego
Wybory rady w trybie związkowym oraz rozwiązanie rady wybranej w trybie pracowniczym w razie pojawienia się w zakładzie organizacji związkowej nie „spodobały" się Trybunałowi Konstytucyjnemu. Zdaniem Trybunału, zagwarantowanie organizacjom związkowym pierwszeństwa w procesie wyboru przedstawicieli pracowników, którzy mają reprezentować ogół załogi w kontaktach z pracodawcą, wywołują wątpliwości natury konstytucyjnej. Działania takie mogą bowiem prowadzić do uprzywilejowania członków organizacji związkowych, a co za tym idzie - naruszają gwarancję tzw. negatywnej wolności związkowej (tzn. swobody w decydowaniu o ewentualnej chęci wstąpienia do organizacji) oraz zasadę równości. Pracownicy znajdujący się w organizacjach związkowych (też nie wszystkich, ale tylko tych reprezentatywnych) w stosunku do pracowników niezrzeszonych zostali uprzywilejowani w kwestii uzyskiwania od pracodawcy informacji oraz możliwości przedstawiania mu swoich opinii. Trybunał zwrócił uwagę, że nie tylko rola reprezentatywnych organizacji w wyborze rady jest wiodąca, ale także ustawa o radach pracowników nie określa trybu, w jakim powinien odbywać się przepływ informacji ze szczebla związkowego do załogi. Oznacza to niebezpieczeństwo, że pracownicy zrzeszeni w mniejszych organizacjach lub ci, którzy nie przystąpili do żadnej z nich, mogą zostać pozbawieni dostępu do informacji.
Trybunał doszedł także do wniosku, że zróżnicowania uprawnień pracowników w zależności od przynależności związkowej jest sprzeczne zasadą równości, a co za tym idzie z art. 32 Konstytucji RP.
3. Senat ma swoje pomysły
Zakwestionowane przepisy ustawy utracą swoją moc 9 lipca 2009 r. Do tego czasu powinna powstać ustawa nowelizująca niekonstytucyjne przepisy. Jak na razie mamy jedynie senacki projekt zmiany tych regulacji.
Zgodnie z nim, rady pracowników można by było wybierać jedynie w tzw. trybie pracowniczym. Senat chce wyłączyć jakąkolwiek ingerencję organizacji związkowych w ten organ. W związku z tym, po nowelizacji, nie można by było wybierać już członków rady przez same związki, czy nawet w tzw. systemie mieszanym. Oznaczałoby to także zakaz rozwiązywania rady pracowników powstałej w trybie pracowniczym w razie utworzenia w zakładzie reprezentatywnej organizacji związkowej.
Co jednak z powstałymi dotychczas w trybie związkowym i mieszanym radami? Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przy formułowaniu przepisów przejściowych można zastosować 2 metody regulacji. Ustawodawca może bowiem zdecydować, że:
- wybrane w niekonstytucyjnym trybie rady mogą funkcjonować do czasu upływu swojej kadencji, lub
- można skrócić jej kadencję.
Senat początkowo przychylał się do drugiej opcji. Według pierwotnego projektu rada pracowników powołana w trybie związkowym i mieszanym uległaby rozwiązaniu, a mandat jej członków miał by wygasnąć z upływem 60 dni od daty wejścia w życie nowelizującej ustawy. Dodatkowo, w takim przypadku pracodawca zostałby zobowiązany do niezwłocznego powiadomienia pracowników o prawie wyboru kolejnej rady, już na „pracowniczych" zasadach.
Ostatecznie, w przekazanym 27 marca 2009 r. do Sejmu projekcie przyjęto, że rada powołana w trybie związkowym i mieszanym będzie działać do końca kadencji. W razie przyjęcia projektu w niezmienionej wersji członkostwo w radzie pracowników ustanie w razie:
- rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy,
- zrzeczenia się funkcji albo
- odwołania przez organizację związkową, która dokonała wyboru członka rady pracowników albo której kandydat został wybrany na członka rady pracowników.
Ponieważ do „niekonstytucyjnej" rady pracowników, nie będzie można przeprowadzać wyborów uzupełniających, w przypadku, gdy liczba jej członków spadnie poniżej 3 - kadencja rady wygaśnie.
Dodatkowo, zgodnie z projektem, koszty działalności rady pracowników wybranej w trybie związkowym lub mieszanym, ponoszą organizacje związkowe, które dokonały wyboru członków rady pracowników albo, których kandydaci zostali wybrani na członków rady pracowników, jeżeli porozumienie zawarte pomiędzy radą pracowników a pracodawcą nie określa innych zasad ponoszenia tych kosztów.
Zmianie ulec miałby także załącznik do ustawy, czyli wzór informacji o radzie pracowników przekazywany ministrowi właściwemu do spraw pracy. Z oczywistych względów usunięty został punkt 4 określający tryb powołania rady.
Projekt ustawy został skonsultowany ze Związkiem Rzemiosła Polskiego oraz Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych Lewiatan, które odniosły się do niego aprobująco. Swoje stanowisko przedstawiły również: Forum Związków Zawodowych, Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych oraz Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność", przy czym te organizacje opowiedziały się za funkcjonowaniem rad pracowników wyłonionych w trybie związkowym i mieszanym do końca ich kadencji, a także zasugerowały możliwość przyjęcia rozwiązania, według którego reprezentatywne organizacje związkowe miałyby nadal zapewniony udział w powoływaniu rad pracowników.
4. Co do momentu zmiany ustawy?
Senackie zmiany to na razie projekt. Do czasu uchwalenia nowych przepisów wybór rady pracowników w trybie związkowym i mieszanym można uznać za wiążący i obowiązujący. Dzieje się tak głównie dla tego, że Trybunał Konstytucyjny sam odroczył uchylenie przepisów, a dodatkowo w uzasadnieniu stwierdził, że zasadniczo kadencja trwa 4 lata i wybrani pracownicy powinni do jej końca móc pozostać członkami rady.
Podstawa prawna:
ustawa z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. z 2006 r. nr 79, poz. 550),
projekt ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (druk senacki 367).
sprawozdanie Komisji Ustawodawczej, Komisji Gospodarki Narodowej oraz Komisji Rodziny i Polityki Społecznej o projekcie ustawy o zmianie ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (druk nr 367 S),
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 1 lipca 2008 r. (K 23/07, Dz.U. nr 120, poz. 778).
Chcesz się dowiedzieć więcej na temat rad pracowników? Wypróbuj bezpłatnie biuletyn „Prawo pracy w pytaniach i odpowiedziach"
Artykuł pochodzi z serwisu: www.PortalKadrowy.pl :: Serwis specjalistów ds. personalnych
